Zout, suiker en vet in voedingsmiddelen

Dit jaar start de Nationale Aanpak Productverbetering. Doel hiervan is om verbeteringen in de samenstelling van bewerkte voedingsmiddelen te versnellen. Het gaat om producten waar zout of suiker aan toegevoegd is of waarbij de hoeveelheid verzadigd vet te verlagen is.

De overheid wil dat fabrikanten minder zout en suiker aan voedingsmiddelen toevoegen en bijvoorbeeld een deel van het verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet. Zo krijgen mensen toch minder van deze stoffen binnen, als zij dezelfde voedingsmiddelen blijven eten.

Door eerdere afspraken met de voedingsindustrie over de samenstelling van bewerkte voedingsmiddelen daalde onder meer de hoeveelheid suiker in frisdrank.

Goed of zout?

Onbewust krijgen we met alledaagse producten meer zout binnen dan goed is voor onze nieren. Met de door Energize ontwikkelde zoutcampagne wil de Nierstichting mensen zoutbewuster maken en lekkere alternatieven aanreiken.

Ongeveer 85 procent van de Nederlanders krijgt te veel zout binnen. Alledaagse producten bevatten veel meer zout dan mensen zich realiseren.

Gelukkig zijn er hele goede én lekkere alternatieven. Dat bewijst de Nierstichting door te inspireren met goede alternatieven voor de zoutere producten die we vinden in de supermarkten. Zo helpt de Nierstichting om met minder zout lekker gezond te eten.

De Nierstichting wil mensen bewust maken van de hoeveelheid zout in producten en hen motiveren al op het moment van aankoop voor een minder zout, maar ook heel lekker alternatief te kiezen. Met een korte quiz test je spelenderwijs hoe zoutbewust je bent. En op social media krijg je naast het goede alternatief ook heerlijke receptideeën aangereikt.

Consumenten willen minder suiker en zout

Consumenten willen dat fabrikanten minder suiker en zout aan producten toevoegen. Dit blijkt uit panelonderzoek van de Consumentenbond onder 782 respondenten. De Consumentenbond roept staatssecretaris Blokhuis (VWS) daarom op om ambitieuzere plannen op te stellen voor productverbetering.

91 procent van de consumenten vindt het een goede zaak als fabrikanten minder suiker en zout aan verpakte voedingsmiddelen toevoegen.

Om te zorgen dat aan deze wensen van consumenten gehoor wordt gegeven, heeft de Consumentenbond gereageerd op het voorstel voor een nieuwe aanpak voor gezondere voedingsmiddelen van het ministerie van VWS. De Consumentenbond vindt het positief dat het ministerie productverbetering niet langer overlaat aan de fabrikanten zelf. Maar de voorstellen die VWS nu op tafel heeft liggen, gaan niet ver genoeg.

Minder zout in sommige voedingsmiddelen

Het zoutgehalte in brood was in 2016 gemiddeld 19 procent lager dan in 2011. Ook bepaalde soorten sauzen, soepen, groenten en peulvruchten in blik of glas en chips hebben een lager zoutgehalte, tussen de 12 en 26 procent lager dan in 2011.

Daarnaast hebben enkele productgroepen (bijvoorbeeld sommige soorten vleeswaren) een lager verzadigd vetgehalte gekregen. Het suikergehalte is in alle onderzochte productgroepen gelijk gebleven. Dat blijkt uit vandaag gepubliceerd onderzoek van het RIVM naar de gehalten aan zout, suiker en verzadigd vet in voedingsmiddelen ten opzichte van 2011.

De afgelopen jaren zijn vanuit het Akkoord Verbetering Productsamenstelling afspraken gemaakt over het maximumgehalte aan zout, verzadigd vet en calorieën (suikers, vet) in voedingsmiddelen. De lagere gehalten zijn vooral te zien bij productgroepen waarvoor deze afspraken zijn gemaakt. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft dit akkoord begin 2014 afgesloten met brancheorganisaties van de voedingsmiddelenindustrie, retail, horeca en catering. Het doel is om het voor de consument gemakkelijker te maken voor gezonde producten te kiezen.

Flinke zoutreductie mogelijk

Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat er grote zoutverschillen zijn tussen gelijksoortige supermarktproducten. De Consumentenbond constateert dat de huidige zelfregulering voor zoutreductie geen zoden aan de dijk zet en roept de Tweede Kamer op de adviezen van de Wetenschappelijke Adviescommissie over zoutverlaging bindend te maken.

Onderzoek van de Consumentenbond naar het zoutgehalte in 181 A-merk- en huismerkproducten van Albert Heijn, Aldi, Jumbo, Lidl en Plus laat zien dat er grote verschillen zijn tussen gelijksoortige producten. De stamppot boerenkool met worst van Aldi bevat ruim 2 keer zo veel zout (4,2g) als die van Jumbo (1,9g), het vegetarische gehakt van Lidl is per portie (1,7g) bijna dubbel zo zout als dat van AH (0,9g) en de maaltijdsaus zoetzuur van Knorr is per portie ruim 4 keer zo zout (1,9g) als de zoetzure saus van Uncle Ben’s (0,4g).

Bart Combée, directeur Consumentenbond: ‘Hoe kan het dat het ene product 2 tot 4 keer zo zout is als een vergelijkbaar product? Fabrikanten komen altijd met smoezen als  ’langlopend proces’, ‘smaakgewenning’ en ‘houdbaarheidsproblematiek’. Maar ons onderzoek laat zien dat een forse zoutreductie helemaal niet zo moeilijk is als fabrikanten ons willen laten geloven. Als de ene fabrikant het kan, waarom de andere dan niet?’

In 2014 lanceerde het ministerie van Volksgezondheid samen met het bedrijfsleven het Akkoord Verbetering Productsamenstelling. De Consumentenbond, de Hartstichting, de Nierstichting en de Nederlandse Hypertensie Vereniging bekritiseerden dit akkoord en ook de Wetenschappelijke Adviescommissie (WAC) bestempelde de afspraken over zoutreductie binnen het akkoord meermaals als zwak of matig ambitieus en stelde verdergaande plannen voor. Maar de stuurgroep van het akkoord negeert de adviezen van de WAC stelselmatig.